Velden, G. M. van der, Nadere gegevens over de Franse school te Bokhoven. M.G. Trou 1976, blz. 102-103.

In het parochie-archief van Bokhoven wordt een handschrift bewaard van pastoor J. W. Hockx (1768-1789). In de inventaris van dit archief is het opgenomen onder de dagboeken (inventarisnummer 471). Maar het is door de auteur op de eerste plaats bedoeld als pastoreel register in dezelfde geest als zijn opvolger pastoor W. I. de Bruyn (1789-1828) zijn pastorele register (invent. nr. 136) heeft opgevat. Als pastoreel register geeft het heel summier de jaarlijkse inkomsten en uitgaven van de pastoor uit de pastoriegoederen, uit collectes, giften en kerkelijke diensten.

In het dagboek van pastoor Hockx wordt vaak terloops gesproken over de in zijn parochie aanwezige Franse School. Deze notities vormen een aanvulling op het artikel in dit tijdschrift (jrg. 21, pag. 138-140): "Een Franse School te Bokhoven".

Bij de beschrijving van de wijze waarop hij als pastoor na zijn benoeming officieel werd binnengehaald merkt hij op, dat hij bij het passeren van de Franse School daar hartelijk welkom werd geheten. "Onderwegens wierd ik ook door den Franse schoolmeester gecomplimenteerd, die sijne schoolieren voor sijn huys hadde geschaart, en hen de hoeden dede draegen en roepen dat ik lang mogh leven".

Omdat, zoals reeds werd opgemerkt, het dagboek vooral bedoeld was als register van de jaarlijkse inkomsten, keert telkens de post van de inkomsten terug die hij van de kant van de Franse scholieren of hun ouders, voogden of vrienden ontvangen had. In verhouding tot het geheel van de inkomsten is het bed rag aan giften van hen, die bij de Franse School betrokken waren, betrekkelijk hoog, zodat we mogen aannemen dat de leerlingen van gegoede families waren.

De Franse School floreerde niet bijzonder. Het aantal leerlingen moet zeer klein geweest zijn, hetgeen kan worden afgeleid uit de volgende notitie: "Franciscus van Eersel, Fransche schoolmeester, hebbende tot gebruyk sijner scholieren in de kerk gehad drie bijsondere stoelen of sitbanken, waarvoor hij s'jaarlijx aan de kerk moest betalen 2 gls. 10 stuyvers, heeft die sitbanken geabandonneert en sijn vervolgens aan andere particulieren verhuurt".

Onder de inkomsten van het jaar 1769 staat vermeld: "nog 44 gls. die ik van de Franse scholieren bij haar eerste communie ontfangen heb".

De giften van de Franse scholieren of hun ouders, voogden en vrienden verschillen van jaar tot jaar. Soms ontvangt hij giften in natura. De ene keer is dit wijn, een andere keer een pond thee of een grote Hollandse kaas. De giften worden steeds minder. Een keer merkt hij op: "wegens de scholieren heb ik in dit jaar (1781) niets ontfangen als een pakxken chocolade".

Het liep met de Franse School hard achteruit. Zij veranderde geleidelijk aan in een Duitse. In 1776 noteert hij, wat hij "van de Vrienden der Fransche (en eenen Duytsche) scholieren" heeft ontvangen. In het jaar 1785 of 1786 schijnt de Franse School te zijn opgeheven. Daarvoor in de plaats is een Duitse School gekomen. In de pastorele registers schrijft pastoor Hockx voor het jaar 1786: "Van de ouders van twee gebroeders, eerst op de Fransche (die er nu niet meer is) en nu op de Duytsche school gaande, in mondbehoeftens op verscheyde reysen ontfangen ter waarde van ruim twee ducaaten".

Deze Duitse School schijnt weinig levenskansen gehad te hebben. Men hoort er verder niet meer van. De laatste notitie van pastoor Hockx van het jaar 1788 luidt aldus: "Van de ouders van twee vremde kinderen hier woonende ende van een inboorling, alle hun eerste communie gedaan hebbende, ontfangen 7 gls. 6 st., behalven dat ik nog van de ouders van drie kinderen hier woonende (waarvan ook eenen zijn eerste communie gedaan heeft) op verscheyde reysen in dit jaar aan mondbehoeftens etc. ontfangen heb gehad ter waarde van ruim 15 gls". Ook zijn opvolger, pastoor de Bruyn, noteert niets meer over een Franse of Duitse school.

G. v. d. Velden, o.praem.

past. em. van Bokhoven.