La Licorne
KATWIJK a/d
ZEE
|
|
KATWIJK ANNO 1900 *) In het Katwijk van rond 1900 bloeide het kunstenaarsleven. De artiesten voelden zich aangetrokken tot de romantiek van het vissersbestaan
in de kustplaats waar het massa-toerisme nog geen bezit van had genomen. De schilder Jan Toorop (1858-1928) behoorde tot hun avant garde. Hij was
zeer geliefd in het dorp en bevriend met de schrijver Herman Heyermans (1864-1924). Hendrick Petrus Berlage (1856-1934) ontwierp voor hem De Schuur, een huis
met atelier aan de boulevard. Les Calvinistes de Catwijck van Jan Toorop (1858-1928) |
|
*) Recent is een boek
verschenen dat verband houdt met deze pagina, zie Robert
Haasnoot: De Heugling. Uitgeverij De Geus, 2005 |
|
|
Verder had je Willy Sluiter, (1873 - 1949) schilder en
karikaturist. Diens villa Honk functioneerde als de zoete inval voor de kunstenaars. Willy Sluiter (1873-1949) |
|
|
|
De schilder Morgenstjerne
Munthe woonde in villa Sigrid aan de kop van de boulevard tegenover de kapitale villa van de schilder
Menso Kamerlingh Onnes. G A L
Morgenstjerne Munthe (1875-1927) |
In dit klimaat ontstond het idee om een Nederlandsche Visscherij- en
Schilderijententoonstelling te organiseren. Toorop, Sluiter en Munthe namen
de organisatie op zich. De opdracht voor het ontwerp van een gebouw werd
gegeven aan de Leidse architect H J Jesse.
De tentoonstelling die plaats vond in 1902 werd een groot succes.
|
|
Portret van Heike Kamerlingh Onnes, Nobelprijswinnaar
in 1913 voor zijn werk met lage temperaturen, vloeibaar helium, en
theorieën over supergeleiding bij het absolute nulpunt. Schilderij van de hand
van zijn broer Menso Kamerlingh Onnes (1860-1925) H J Jesse (1860-1943),
die tal van gebouwen in Katwijk
heeft ontworpen Maker van schilderij onbekend |
|
KOP van de
BOULEVARD
Zoals de welgestelde kooplieden, havenbaronnen, industriëlen
en kunstenaars van Amsterdam in de 17de en 18de eeuw zich
een buitenverblijf permitteerden in het Gooi of aan de Vecht, zo zochten de
Rotterdamse rijken in de 19de en 20ste eeuw de rust van
vissersplaatsen langs de Noordzee. In het begin van de twintigste eeuw kocht de
Rotterdamse handelaar in koffie en thee Josse Emile René Trousselot een
buitenplaats in Katwijk, en wel op het allermooiste plekje aan de noordkant van
het dorp op de punt waar de Oude Rijn in de Noordzee uitkomt. Daar was net voor
de eeuwwisseling een huis gebouwd. De bronnen zijn niet eenduidig of het
gebouwd is naar ontwerp van Jesse dan wel naar ontwerp van de bouwheer/aannemer
De Best uit Katwijk. De laatste verhuurde het aan Munthe. Naast deze villa
werden korte tijd later nog twee villa's gebouwd naar ontwerp van H J Jesse.
|
Zicht vanuit de
zee op de sluis aan de monding van de
Oude Rijn met de villa Sigrid die
werd bewoond door Munthe, de villa Hoogcate
van de schilder Menso Kamerlingh Onnes en de villa 't Waerle. De villa van Toorop lag iets meer naar rechts. |
|
|
De betrekkelijk
eenvoudige woning Sigrid kwam
Trousselot goed van pas. Middels een grondige aanpassing werd deze tijdens de
Eerste Wereldoorlog op stand gebracht door diens zoon Pierre Emile René (1878-1956), kortweg René. Villa
Sigrid, zuidzijde Anno 1898 |
|
Minuutplan opgemaakt door Landmeter J de Geus anno 1813 van de omgeving
van de monding van de Oude Rijn met daarop aangebrachte projecties van de villa's Allegonda, Hoogcate en
't Waerle |
|
VILLA ALLEGONDA
In opdracht van de familie Trousselot heeft de vermaarde
architect J J P Oud (1890-1963) de verbouwing van
Sigrid technisch uitgewerkt naar het ontwerp van de kunstschilder Menso
Kamerlingh Onnes. In vakkringen wordt de stijl herkend als voorbeeld van de
moderne architectuur en op een lijn gesteld met de Villa Stein in Wenen uit 1910
van de architect Adolf Loos (* Brno,1870-1933) en de
villa uit 1922 van Le
Corbusier (1887-1965) voor de Parijse schilder Ozenfant (1886-1966). René vernoemde de villa naar zijn moeder.
Villa Allegonda, zuidzijde
Ongesigneerd, mogelijk een aquarel van Menso Kamerlingh Onnes
Villa Allegonda, oostzijde
Menso liet zich inspireren door de Noord-Afrikaanse vernacular waar hij op
een van zijn reizen kennis mee had gemaakt. Kenners zien het ook als een vroeg voorbeeld
van Europese kubistische architectuur. De verbouwing vond plaats in 1916-1917.
Uitwendig is het gebouw
geheel gepleisterd met mortel van Doornikse kalk en zand, niet onder de rij
gebracht, doch zonder rij zo vlak mogelijk opgesmeerd om het materiaal tot zijn
recht te doen komen (Oud). Het resultaat harmonieerde geweldig
met de kleur- en lichttonen van het duinlandschap.
Menso's zoon Harm, zelf veelzijdig kunstenaar en bevriend met Oud regelde
opdrachten voor zijn vrienden, waaronder Theo van Doesburg (1883-1931) en Willem C Brouwer (1877-1933). Zo
ontwierp Harm een tegel- tableau in keramiek voor boven de voordeur dat werd
uitgevoerd door Willem, en leverde Theo een glas-in-loodraam voor de
aansluiting tussen de nieuwe toren en het bestaande gebouw.
In 1922 bemiddelde Oud bij de verkoop van een schilderij van Mondriaan aan Trousselot.
In 1927 werd de villa verbouwd. De woonkamer werd aan de zuidzijde
uitgebreid met een serre en er kwam aan de andere kant van het huis een loggia
bij. Verder paste Oud de vensters aan en ontwierp hij meubels.
Monding van de Oude Rijn met de Villa's Allegonda
en Hoogcate
Villa Allegonda bleef lange tijd een voorbeeld van moderne architectuur, en
heeft vele prominente bezoekers geboeid, zoals Alfred
Hitchcock. Als zodanig heeft het enorm aan waarde ingeboet
onder volgende eigenaren. Plannen om het af te breken ontmoeten verzet vanuit
de plaatselijke gemeenschap, die herstel van oude waarden eist.